Babiogórski Park Narodowy powstał na mocy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 października 1954 roku (Dz. U. Z 4. II. 1955 r. Nr 4, poz. 25). Powierzchnia Parku wynosiła 1703,70 ha, w tym 97 ha gruntów prywatnych. Rezerwat ścisły obejmował 1049,88 ha, a częściowy 624,89 ha.

Na fakt utworzenia Babiogórskiego Parku Narodowego wpłynęło wiele czynników, między innymi, klasycznie wykształcony układ pięter roślinnych, zespół roślinności naskalnej i jedyne w Polsce stanowiska roślin: okrzyn jeleni, rogownica alpejska, tocja alpejska.W partii szczytowej Babiej Góry występuje jedyne w Beskidach piętro halne oraz wiele zanikających stawków osuwiskowych. To tylko kilka uzasadnień dlaczego powstał Babiogórski Park Narodowy.

W 1977 roku objęto Babią Górę w granicach Parku Narodowego statusem Rezerwatu Biosfery i włączono do programu UNESCO “Człowiek i środowisko” MaB (Man and Biosphere).

Ponad 20 letnie starania o powiększenie Parku przyniosły efekt w 1997 roku. Rozporządzeniem Rady Ministrów powiększono obszar parku do 3391,55 ha. Utworzono również otulinę o powierzchni 8437 ha.

Położenie

Wśród licznych w Beskidach partii górskich wyróżniających się szczególnymi walorami przyrody i krajobrazu masyw Babiej Góry (1725m n.p.m.) zajmuje czołowe miejsce. Położony jest we wschodniej części Beskidu Żywieckiego.

Babiogórski masyw stanowi drugie co do wysokości po Tatrach pasmo górskie w Polsce. Posiada zaledwie 12 km długości, a jego stoki cechuje asymetria budowy.

Po północnej stronie Babiej Góry leży głęboka dolina Skawicy, a po południowej biegną nisko wzniesione Działy Orawskie. Grzbiet masywu wygięty jest łagodnie ku południu i nieznacznie wznosi się i opada tworząc niewielkie, słabo zaznaczone szczyty. W części zachodniej jest to Mała Babia Góra, zwana także Cylem (1517 m), w części środkowej – Diablak, a w części grzbietu opadającej ku wschodowi - Główniak (1619 m), Kępa (1521 m) i Sokolica (1367 m).

Grzbietem Babiej Góry biegnie główny europejski dział wód, który oddziela zlewisko Morza Bałtyckiego od Morza Czarnego. Masyw Babiej Góry z jej najwyższym szczytem Diablakiem (1725m n.p.m.) położony jest we wschodniej części Beskidu Żywieckiego.

Klimat

Klimat Babiej Góry kształtowany jest przez czynniki cyrkulacyjne, ukształtowanie terenu, naturalną szatę roślinną oraz jego położenie w łuku Karpat. Przeważa napływ wilgotnych mas powietrza polarno-morskiego z zachodu i północnego zachodu, który miedzy innymi powoduje, iż obszar ten, a zwłaszcza stoki północne otrzymują wysokie roczne opady. Natomiast stoki południowe znajdują się w tzw. „cieniu opadowym” i otrzymuje niższe opady.

Wiosną i jesienią występują zastoiska chłodu w dnach dolin i inwersje temperatur powietrza. Spadkom temperatury towarzyszą mgły utrzymujące się przez wiele dni i uniemożliwiające wzrost temperatury.

Często wieją silne i gwałtowne wiatry halne zachodnie i południowe.

Cechą klimatu górskiego Karpat jest jego zróżnicowanie pionowe, tzn. występują piętra klimatyczne. Wraz ze wzrostem wysokości n.p.m. wiąże się spadek temperatury powietrza. Na tej podstawie wyróżnione zostały w masywie Babiej Góry piętra klimatyczne. Są o­ne obniżone w stosunku do odpowiadających im pięter tatrzańskich. Wykształcone piętra klimatyczne są zbieżne z występującymi tu piętrami roślinnymi.

Klimat Pasma Babiogórskiego jest (w zakresie wysokościowym) surowszy niż w Tatrach.

Już w połowie października pojawia się stała pokrywa śnieżna i utrzymuje się do końca maja. Podczas sezonu zimowego następuje przewiewanie śniegu ze stoków południowych na północne, tworzą się również nawisy śniegowe wzdłuż krawędzi grzbietowej. Na północnych stokach w okresie zimowym uwalniają się lawiny śnieżne.

Występują tu nagłe i gwałtowne załamania pogody, które są przyczyną nieszczęśliwych wypadków, zwłaszcza w partiach szczytowych masywu.

Budowa geologiczna

Masyw Babiej Góry (1725m n.p.m.) stanowi część Zachodnich Karpat Zewnętrznych, których sfałdowanie i wypiętrzenie nastąpiło w miocenie podczas alpejskich ruchów górotwórczych Karpat.

Babia Góra zbudowana jest z potężnych serii skalnych – kompleksów fliszu magurskiego, składających się z naprzemianległych ławic piaskowców i łupków. Utwory te dzielą się na warstwy magurskie i podmagurskie. Warstwy podmagurskie odsłaniają się na powierzchni w dolnych partiach skłonów pasma i w obrębie podnóży, a warstwy magurskie budują wyżej wzniesione obszary.

Budowa stoków południowych jest odmienna niż północnych.

Rzeźba terenu

Babia Góra oglądana od północy lub południa stanowi ogromny masyw, szeroko rozłożony z niezbyt zaznaczającym się szczytem. Oglądana od zachodniej lub wschodniej strony przedstawia wyraźnie swą asymetryczność w nachyleniu stoków: stok północny, bardzo stromy i łagodnie opadający stok południowy.

W ukształtowaniu masywu można wyróżnić:

- wąską wierzchowinę grzbietową,

- stoki grzbietu głównego

- podnóża.

Na stosunkowo niewielkim obszarze Babiej Góry rozwijają się wszystkie znane w Beskidach typy osuwisk. Rozwojowi morfologii osuwiskowej tego obszaru sprzyjają: duże nachylenie stoków, ukośne ułożenie warstw piaskowca magurskiego, wysokie opady w okresie letnim, istnienie ścian skalnych i duże nachylenie stoku.

Duże powierzchnie szczytowe masywu Babiej Góry zajmują gołoborza, żleby kamieniste.

Stok północny przedstawia obraz o żywej i ciągle rozwijającej się współcześnie rzeźbie (nisze, ściany skalne). Odmiennie uformowany jest stok południowy. Górna część stoku posiada małe nachylenie i bardziej monotonną rzeźbę od dolnej stromszej części.

Wokół masywu od 700 do 1200m n.p.m ciągną się podnóża. Po stronie północnej podnóża ograniczone są dwiema dużymi dolinami potoków. Mniejsze dolinki zbierają się dośrodkowo dzieląc podnóża na szereg równoległych grzbietów. Sieć dolin ma kształt rozłożonego wachlarza (koncentrycznie zbieżne).

Po stronie południowej masywu sieć dolin ułożona jest promieniście, rozbieżnie. Potoki spływające tymi dolinami nie łączą się razem, lecz dopiero na dnie Kotliny Orawskiej. Podnóża rozcięte przez doliny po obydwu stronach są bardzo podobne. Podłużny spadek dolin jest duży, a profil poprzeczny przypomina rozwartą literę V.

Gleby

Na terenie Babiogórskiego Parku Narodowego pokrywa glebowa nawiązuje do pięter klimatyczno–roślinnych. W reglu dolnym występują mniej lub bardziej zasobne gleby brunatne.

Średniożyzne gleby brunatne pokrywają lasy bukowe, na glebach brunatnych słabozdegradowanych rozwijają się jaworzyny karpackie. Natomiast gleby brunate kwaśne pokrywają lasy jodłowe.

W reglu górnym, w borze świerkowym występują gleby bielicowe. Gleby te można spotkać również w reglu dolnym. W piętrze kosodrzewiny, powyżej górnej granicy lasu zachodzi proces bielicowania.

W piętrze halnym występują początkowe stadia rozwojowe gleby tzn. gleby inicjalne. Największy obszar zajmują regosole, którym towarzyszą: litosole, rankery bielicowane i właściwe, gleby bielicowe i bielice.

W piętrach reglowych występują również typy gleb związane z większą wilgotnością: gleby gruntowo – glejowe, gleby mułowe i gleby torfowe torfowisk niskich.

Hydrologia

Grzbietem Babiej Góry przebiega główny Europejski Dział Wodny oddzielający zlewiska Morza Bałtyckiego (dorzecze Wisły) i Morza Czarnego (dorzecze Dunaju).

Stoki północne tego pasma są odwadniane przez źródłowe potoki rzeki Skawicy. Odznaczają się bardzo dużą zasobnością wód powierzchniowych jak na warunki zachodniobeskidzkie. Wypływają na to wysokie opady, niewielkie parowania i duża zdolność retencyjna. Największe przepływy wiążą się z roztopami wiosennymi na Babiej Górze.

Na południowych stokach Babiej Góry potoki nie łączą się ze sobą jak to ma miejsce po stronie północnej na dnie głównej doliny. Potoki spływają w dół stoków równolegle, stając się w Kotlinie Orawskiej dopływami Czarnej lub Białej Orawy, względnie bezpośrednio do orawskiego zbiornika zaporowego (teren Słowacji).

Biegi górne potoków, o bardzo dużych spadkach silnie kontrastują z ich dolnymi biegami.

W paśmie babiogórskim, podobnie jak w innych górach wysokich występują małe, naturalne zbiorniki wód stojących pochodzenia osuwiskowego oraz liczne źródła. Na Babiej Górze (w granicach Polski) występuje 19 jeziorek pochodzenia osuwiskowego, stałych lub okresowo zanikających. Są to na ogół drobne oczka wodne. Rozmiarami wyróżnia się Mokry Staw o powierzchni i głębokości średnio 865m2 i 450cm (Mokry).

Najwyżej położony jest Orawski Stawek, usytuowany na stokach południowych w piętrze kosodrzewiny na wysokości 1450m n.p.m.

Występują tu liczne źródełka (ponad 800), z których najwyżej położone jest źródło zwane Głodną Wodą (1650m n.p.m.) wypływające ze stoku południowego Babiej Góry.

Charakterystycznym zjawiskiem na stokach pokrytych rumowiskiem jest występowanie na przemian źródeł i punktów ginięcia wód powierzchniowych. Woda wypływająca ze źródeł skalnych po paru metrach ginie w rumowisku, aby poniżej znów wypłynąć w postaci źródeł rumoszowych.

U stóp masywu, po stronie południowej, w miejscach o słabym nachyleniu dochodzi do wyraźnego zahamowania spływu wód, w następstwie, czego powstają tam liczne torfowiska, których na stromych zboczach północnych nie ma w ogóle.Źródło: Babiogórski Park Narodowy